En Sıcak Konular

Ersoy Yıldız

Geniş Açı
Ersoy Yıldız
1 Mayıs 2015

Amerikada Niçin Sistem Tartışması Yapılmaz?



Tabi ki, sistem tartışmasından kastım, Amerikan başkanlık sistemidir. Sistem tartışması olsa olsa diğer başkanlıklarda olur. Zaten bunların önemli bir kısmı rayından çıkmış başkanlıklardır. Bir kısmı da ideal başkanlık sistemi değildir. Nasıl ki bizdeki parlamenter sistem, iki arada bir derede kalmış parlamenter sisteme doğru kaymışsa; bu başkanlıklar da öyledir. Hal böyle olunca, dengelerini kaybetmiş sistemlerde kriz, kaos, hukukun üstünlüğü, demokrasi, ayar verme tartışmaları da hiç eksik olmaz.

Oysa kuvvetler dengesini kaybetmemiş sistemlerde bu tür tartışmalara pek rastlanmaz. Bu sistemlerden biri de Amerikan başkanlık sistemidir. ABD kuruldu kurulalı 235 yıl gibi bir zaman geçmiş ve başkanlık sistemi ile yönetiliyor. Bu süreç içerisinde zamanla küçük çaplı krizler, eklemeler çıkarmalar görülmüş olsa da; sistem özelliğini kaybetmemiş. Hiçbir zaman ‘şu başkanlıktan bıktık biraz da parlamenter sisteme geçelim’ tartışması yapılmamış. Daha uzun yıllar sistemden şikayet tartışmaları da olacağını sanmıyorum.  Tartışmaların olmaması Amerikalıların saflığı ya da vurdumduymazlığından değildir elbette. Asıl sebep, yürütme, yasama ve yargı kuvvetleri arasında denge mekanizmasının bozulmadan devam etmesidir. Öyle bir denge mekanizması ki, kuvvetlerden biri öne çıkacak olursa diğer kuvvetler tarafından burnu sürtülür.

Başkanlık sisteminde özellikle yasama ile yürütme dengesi dikkat çeker. Mesela;

1-Başkan ve ekibi ile yasamayı oluşturan kongre bıçakla keser gibi birbirinden ayrılmıştır. Bizde başbakan ve bakanlar aynı zamanda milletvekilidir. Fakat başkanlık sisteminde başkan ve bakanlar kongre üyesi değildir. Yani milletvekili değillerdir. Hükümet kurulacak mı kurulmayacak mı, koalisyon olacak mı olmayacak mı derdi olmaz. Zaten halk Amerika’yı yönetmesi için ayrıca seçmiştir. Başkan ekibi ile gelir ekibi ile gider.

2-Bütün Amerika’nın yönetimi tek kişi başkana verilmiş, fakat, başkan da her istediğini yapamaz. Çoğu konuda kongrenin onayını almak zorundadır.

3-Kongre her istediği yasayı yapabilir. Fakat, başkan da kongrenin çıkardığı her yasayı onaylamak zorunda değildir.

4-Başkanı kongre hiçbir zaman görevden alamaz. Fakat, başkan da kongreyi dağıtamaz.

5-Başkan ve ekibi kongredeki toplantılara katılamaz, kongre üyelerini yönlendirici konuşma yapamaz, yasa teklifi bile veremez. Kongre de başkana şu şu işler yapılsın talimatı veremez. Yani kongre üyelerinin bakanlıklarda yapılan işlere müdahalesi olmaz.

6-Ne başkan kongreye üstünlük sağlayabilir, ne de kongre başkana üstünlük sağlayabilir.

7-Kongre üyeleri bir parti adına seçilmiştir. Fakat üzerlerinde lider ve parti baskısı bulunmaz. Kongre üyeleri kararlarında oldukça bağımsızdırlar. Yani grup ruhu içinde davranma oy verme mecburiyetleri yoktur.

Başkanlık sisteminde kuvvetler dengesini sağlayan faktörlerden bazıları bunlardı. Parlamenter sisteme ve diğer sistemlerle karşılaştırılırsa; ABD başkanlık sistemi daha iyi gibidir. Özellikle demokratik istikrarın ve hukukun üstünlüğünün devamı yönünden bakılabilir. Türkiye’de uzun zamandan beri, başkanlık sistemine geçelim mi geçmeyelim tartışmasında asıl soru: Mevcut parlamenter sistem bu yapılanmaya nasıl dönüşecek, kuvvetler dengesi nasıl sağlanabilecek, sorusu olmalıdır



Bu yazı 1,057 defa okundu.






Yorumlar

 + Yorum Ekle 
    kapat

    Değerli okuyucumuz,
    Yazdığınız yorumlar editör denetiminden sonra onaylanır ve sitede yayınlanır.
    Yorum yazarken aşağıda maddeler halinde belirtilmiş hususları okumuş, anlamış, kabul etmiş sayılırsınız.
    · Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında açıkça suç olarak belirtilmiş konular için suçu ya da suçluyu övücü ifadeler kullanılamayağını,
    · Kişi ya da kurumlar için eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi ya da kurumlara karşı tehdit, saldırı ya da tahkir içerikli ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi veya kurumların telif haklarına konu olan fikir ve/veya sanat eserlerine ait hiçbir içerik yayınlanamayacağını,
    · Kişi veya kurumların ticari sırlarının ifşaı edilemeyeceğini,
    · Genel ahlaka aykırı söz, ifade ya da yakıştırmaların yapılamayacağını,
    · Yasal bir takip durumda, yorum tarih ve saati ile yorumu yazdığım cihaza ait IP numarasının adli makamlara iletileceğini,
    · Yorumumdan kaynaklanan her türlü hukuki sorumluluğun tarafıma ait olduğunu,
    Bu formu gönderdiğimde kabul ediyorum.





    Diğer köşe yazıları

     Tüm Yazılar 
    • 8 Haziran 2015 Başkanlık Sistemi Tartışması Asıl Şimdi Başlamalıdır
    • 29 Mayıs 2015 Türkiyede Sistem Tartışması Bitmez
    • 19 Mayıs 2015 Demokrasi Yönünden Sistemler Farkı
    • 4 Mayıs 2015 3 Mayıs Türkçülük Bayramıydı
    • 1 Mayıs 2015 Amerikada Niçin Sistem Tartışması Yapılmaz?
    • 25 Nisan 2015 "Develeri Oynatmayın Beyler!"
    • 23 Nisan 2015 Cumhuriyet Mi Demokrasi Mi?
    • 21 Nisan 2015 Ermeni Meselesi Türkiye İçin Aşil Sendromu Olmamalıdır
    • 15 Nisan 2015 Osmanlı'da ve İran'da -Mezhep ve Devlet-
    • 11 Nisan 2015 Chp'nin İki Parmak Solundayız! (1946'lı Yıllar)
    • 10 Nisan 2015 Türkiyenin Siyasal Sistem Dönüşümleri (1923-1946 arası)
    • 8 Nisan 2015 Türkiyenin Siyasal Sistem Dönüşümleri (1)
    • 5 Nisan 2015 Savaşların Değişen Yüzü: Hibrit Savaşlar
    • 1 Nisan 2015 ABD Dünyanın Kontrolünü Kaybediyor Mu?
    • 28 Mart 2015 Yemen Üzerinden İranı Tartışmak
    • 26 Mart 2015 Başkanlık Sistemi mi?
    • 25 Mart 2015 Kumpaslı Mecazlar
    • 21 Mart 2015 Japonlar, Çocuklarına Hiroşima'yı ve Nagazaki'yi Niçin Gezdirir?
    • 19 Mart 2015 'Biz Anafartalara Bir Dar-ül Fünun (Üniversite) Gömdük'
    • 18 Mart 2015 Gençlerden Ecdada Mektup

    Yazarlar

    En Çok Okunan Haberler

    Şirket Haberleri ŞİRKET HABERLERİ


    Haber Sistemi altyapısı ile çalışmaktadır.
    7,496 µs