En Sıcak Konular

Ersoy Yıldız

Geniş Açı
Ersoy Yıldız
23 Nisan 2015

Cumhuriyet Mi Demokrasi Mi?



Bugün 23 Nisan, TBMM’nin ilk açılış tarihiydi. 23 Nisan aynı zamanda Cumhuriyet’e giden yolun temel taşını oluşturur. Cumhuriyet denince kimi zaman onunla beraber, kimi zaman ona rakip gibi görünen bir kavram daha çıkar karşımıza: Demokrasi kavramı…  

Önce cumhuriyetten başlayalım: Aslında dünyadaki bütün cumhuriyetlerin tek ortak noktası bulunuyor. O da ülkenin en üst yöneticisinin seçim sonucunda gelmiş olmasıdır. Daha sonra cumhuriyetlerde her şey çatallanmaya başlıyor. Yapılan seçimin ne tip seçim olduğundan tutunda;  idari, siyasi ve ideolojik yapılanmalara göre cumhuriyet tipleri de farklılaşıyor. Bugün için 150’ye yakın ülkenin isminde cumhuriyet kelimesi geçse de geçmese de cumhuriyet idaresi olduğu biliniyor. Mesela, Almanya, Türkiye, Rusya, Yemen, Fransa, Kuzey Kore, Çin, ABD, İran, Suriye, Mısır, Hindistan… Hepsi birer cumhuriyet idaresidir. Hatta cumhuriyet idaresine 2500 yıl önce de rastlanabilir. Mesela Joule Sezar’ın Roma Cumhuriyeti bunlardan biridir. Eğer gelmiş geçmiş bütün cumhuriyet tiplerini sergileyecek olsak;

Oligarşik cumhuriyetler

Teokratik cumhuriyetler

Otokratik ve totaliter cumhuriyetler

Demokratik cumhuriyetler

Parlamenter sistemli cumhuriyetler

Başkanlık sistemli cumhuriyetler… gibi çeşitlerine rastlayabiliriz.

Cumhuriyet tiplerini sergiledikçe şöyle bir sonuç çıkarabiliriz:

Birincisi, cumhuriyet idaresi tek tip değildir.

İkincisi,  cumhuriyet idarelerinin geçmişi çok eskilere dayanır..

Üçüncü ve en önemli tarafı, içine ne yerleştirilirse cumhuriyetler de ona göre dönüşüme uğruyor. Yani içerisi demokrasi ile doldurulabildiği gibi, içerisinin boşaltılma ihtimalide olur. Her iki örneğe dünyada rastlamak mümkündür. Atatürk’ün 1933’te söylediği “Biz Cumhuriyeti kurduk, o on yaşını doldururken demokrasinin bütün icapları sırası geldikçe uygulamaya koyulmalıdır” sözünü bu yönde değerlendirebiliriz. Buradan anlaşılıyor ki,  Atatürk, kurulan cumhuriyetin, demokratik cumhuriyete dönüşmesinden yanadır.

Bu noktadan itibaren, cumhuriyet ile demokrasi arasında farklar da ortaya çıkıyor. Örneğin, Sezar’ın Roma Cumhuriyeti ile ABD’nin cumhuriyeti arasında çok büyük fark yok. Fakat, iki cumhuriyetin demokratik yönden benzediğini söylemek, tuhaf bir şey olur. Aslında bütün cumhuriyet idarelerinde cumhuriyet yönü statik tarafıdır. Cumhuriyetlerin inişli-çıkışlı olan tarafı, demokrasi tarafıdır. Mesela en demokratik olduğu varsayılan ABD’de bile 1950’li yıllarda McCarticilik diye bilinen garip bir dönem yaşandı. Dünyada anayasal haklar, hukukun üstünlüğü, sendikal haklar, kadınlara seçme ve seçilme hakları, çok partili hayat zamanla yerleşti. Mesela 50 yıl önce çevre hakkı diye bir şey bilinmezdi. Fakat günümüz demokrasisi içerisine ‘çevre hakkı’ diye bir şey eklendi. Bunların hepsi, cumhuriyet idarelerinin demokrasi tarafındaki hareketliliğini ifade eder.

 

Sonuç olarak, cumhuriyet-demokrasi ilişkisi bir tahtaravalli dengesine benzer. Bir tarafta cumhuriyet, bir tarafta demokrasi bulunur. Makbul demokratik cumhuriyetlerde, demokrasi tarafı ağırlığının zamanla artması ve cumhuriyet tarafını yukarı kaldırması beklenir

Bu yazı 1,038 defa okundu.






Yorumlar

 + Yorum Ekle 
    kapat

    Değerli okuyucumuz,
    Yazdığınız yorumlar editör denetiminden sonra onaylanır ve sitede yayınlanır.
    Yorum yazarken aşağıda maddeler halinde belirtilmiş hususları okumuş, anlamış, kabul etmiş sayılırsınız.
    · Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında açıkça suç olarak belirtilmiş konular için suçu ya da suçluyu övücü ifadeler kullanılamayağını,
    · Kişi ya da kurumlar için eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi ya da kurumlara karşı tehdit, saldırı ya da tahkir içerikli ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi veya kurumların telif haklarına konu olan fikir ve/veya sanat eserlerine ait hiçbir içerik yayınlanamayacağını,
    · Kişi veya kurumların ticari sırlarının ifşaı edilemeyeceğini,
    · Genel ahlaka aykırı söz, ifade ya da yakıştırmaların yapılamayacağını,
    · Yasal bir takip durumda, yorum tarih ve saati ile yorumu yazdığım cihaza ait IP numarasının adli makamlara iletileceğini,
    · Yorumumdan kaynaklanan her türlü hukuki sorumluluğun tarafıma ait olduğunu,
    Bu formu gönderdiğimde kabul ediyorum.





    Diğer köşe yazıları

     Tüm Yazılar 
    • 8 Haziran 2015 Başkanlık Sistemi Tartışması Asıl Şimdi Başlamalıdır
    • 29 Mayıs 2015 Türkiyede Sistem Tartışması Bitmez
    • 19 Mayıs 2015 Demokrasi Yönünden Sistemler Farkı
    • 4 Mayıs 2015 3 Mayıs Türkçülük Bayramıydı
    • 1 Mayıs 2015 Amerikada Niçin Sistem Tartışması Yapılmaz?
    • 25 Nisan 2015 "Develeri Oynatmayın Beyler!"
    • 23 Nisan 2015 Cumhuriyet Mi Demokrasi Mi?
    • 21 Nisan 2015 Ermeni Meselesi Türkiye İçin Aşil Sendromu Olmamalıdır
    • 15 Nisan 2015 Osmanlı'da ve İran'da -Mezhep ve Devlet-
    • 11 Nisan 2015 Chp'nin İki Parmak Solundayız! (1946'lı Yıllar)
    • 10 Nisan 2015 Türkiyenin Siyasal Sistem Dönüşümleri (1923-1946 arası)
    • 8 Nisan 2015 Türkiyenin Siyasal Sistem Dönüşümleri (1)
    • 5 Nisan 2015 Savaşların Değişen Yüzü: Hibrit Savaşlar
    • 1 Nisan 2015 ABD Dünyanın Kontrolünü Kaybediyor Mu?
    • 28 Mart 2015 Yemen Üzerinden İranı Tartışmak
    • 26 Mart 2015 Başkanlık Sistemi mi?
    • 25 Mart 2015 Kumpaslı Mecazlar
    • 21 Mart 2015 Japonlar, Çocuklarına Hiroşima'yı ve Nagazaki'yi Niçin Gezdirir?
    • 19 Mart 2015 'Biz Anafartalara Bir Dar-ül Fünun (Üniversite) Gömdük'
    • 18 Mart 2015 Gençlerden Ecdada Mektup

    Yazarlar

    En Çok Okunan Haberler

    Şirket Haberleri ŞİRKET HABERLERİ


    Haber Sistemi altyapısı ile çalışmaktadır.
    5,457 µs