En Sıcak Konular

Ersoy Yıldız

Geniş Açı
Ersoy Yıldız
26 Mart 2015

Başkanlık Sistemi mi?



Uzun yıllardan beri, parlamenter sistem ile yola devam mı, yoksa başkanlık sistemine geçelim mi, tartışması yapılır. Kimi zaman tartışmalar iki sistemin melezi, yarı başkanlık sistemine doğru kayar. Birkaç yıldan beri daha çok başkanlık sistemi üzerinde duruluyor. Fakat, öncelikle sorulması gereken bir soru var: Başkanlık sistemine geçelim-geçmeyelim, tartışması niçin yapılır?

Başkanlık sistemine geçelim, diyenlerin gerekçeleri birkaç noktada toplanıyor:

1-İstikrar devam eder,

2-Ekonomik büyüme ve gelişme daha hızlanır,

3-Türkiye, koalisyonlar çıkmazından ve zayıf hükümetlerden kurtulur,

4-Demokrasimizin önündeki engeller kalkar gibi sıralanabilir.

 Başkanlık sistemine hayır geçmeyelim, itirazları da birkaç noktada toplanıyor:

1-Sistem değiştirmek, öyle akşamdan sabaha, boyacı küpüne daldırıp çıkarılacak bir durum değildir. Hem bütün mevzuatlar hem de yönetim şeklinin sil baştan değişmesi gerekir. Uyumsuzluk olacak mı olmayacak mı belli değildir.

2- İstersek yapabileceklerimizi mevcut parlamenter sistemlerde de yapabiliriz. Dünyada en istikrarlı sistemler yine parlamenter sistemlerdir. Durup dururken niye sistem değiştiriyoruz?

 3-Parlamenter sistemi bırakıp başkanlık sistemine geçeyim derken; acaba, elimizdeki demokrasiyi de kaybeder miyiz, endişesidir. Bu bir bakıma, halk deyimi ile “Dimyat’a pirince giderken evdeki bulgurdan olma” endişesidir.

 Bir kere şunu belirtelim: Parlamenter sistem, başkanlık sistemi ve yarı başkanlık sisteminin her üçü de demokratik rejim sayılır. Fakat her sistem de kendi içinde farklı yelpazeler oluşturur. Yani, birbirinden farklı başkanlık sistemleri olduğu gibi, birbirine benzemeyen parlamenter sistemler, birbirine benzemeyen yarı başkanlıklar bulunuyor.

 Sistemler yelpazesi içinde, en başarılı başkanlık sistemi ABD’de uygulanıyor. Zaten başkanlık sisteminin ana vatanı Amerika’dır. Benim düşünceme göre, gerçek başkanlık sistemi de sadece ABD’de var. Peki başka yerlerde başkanlık sistemi yok mu?  ABD dışında olanları iki gruba ayırabiliriz. Birinci gruba girenleri, başkanlık sistemine benzemeye çalışanlar, diye tarif edebiliriz. Venezuela, Kolombia ve Peru gibi ülkeleri bu gruba dahil edebiliriz. Diğer yerlerdeki sistemlerin çoğunluğunun, gerçek başkanlık sistemi ile alakası bulunmuyor.  Bunların sadece adı başkanlık sistemidir. Genellikle demokrasiden uzaklaşmış, otoriter rejimlere dönüşmüştür. Mesela, Güney Amerika ülkeleri, Afrika ülkelerin bir kısmı, Ortadoğu ülkeleri, Uzakdoğu Asya ülkeleri, bazı Orta Asya Türk Cumhuriyetleri böyledir. Peki, Parlamenter sistemler ve yarı başkanlık sistemleri başarılı mı? Parlamenter sistemlerde demokratik uyumsuzluk daha az görülüyor. Mesela Türkiye dahil, Avrupa Birliği ülkelerinin çoğunluğu parlamenter sistemi uygular. Yarı başkanlık sistemine gelince, bu sistemde en başarılı ülke Fransa’dır. Fransa kadar olmasa bile Rusya da başarılı sayılıyor.

 Peki, sistemlerden hangisi daha idealdir? Kanaatimce, beklentinizi dört dörtlük karşılayacak, her derde deva bir sistem mevcut değildir. Hepsinin kendine göre artıları ve eksileri var. Sistemlerin her biri ile başarı sağlanabileceği gibi; sistemlerin hiçbiri kaygıları bütünüyle giderecek garantisi vermiyor. Ne demek bu? İster parlamenter sistem, ister başkanlık sistemi, isterse yarı başkanlık sistemi olsun her üçünde risk her zaman bulunuyor. Halk deyimi ile bu biraz da “kantarın topunun ne kadar kaçacağına” bağlıdır. Kaldı ki, başkanlık sistemini en iyi uygulayan ABD’de bile, sistem krizlerin yaşandığı olmuştur.

 

 



Bu yazı 1,050 defa okundu.






Yorumlar

 + Yorum Ekle 
    kapat

    Değerli okuyucumuz,
    Yazdığınız yorumlar editör denetiminden sonra onaylanır ve sitede yayınlanır.
    Yorum yazarken aşağıda maddeler halinde belirtilmiş hususları okumuş, anlamış, kabul etmiş sayılırsınız.
    · Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında açıkça suç olarak belirtilmiş konular için suçu ya da suçluyu övücü ifadeler kullanılamayağını,
    · Kişi ya da kurumlar için eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi ya da kurumlara karşı tehdit, saldırı ya da tahkir içerikli ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi veya kurumların telif haklarına konu olan fikir ve/veya sanat eserlerine ait hiçbir içerik yayınlanamayacağını,
    · Kişi veya kurumların ticari sırlarının ifşaı edilemeyeceğini,
    · Genel ahlaka aykırı söz, ifade ya da yakıştırmaların yapılamayacağını,
    · Yasal bir takip durumda, yorum tarih ve saati ile yorumu yazdığım cihaza ait IP numarasının adli makamlara iletileceğini,
    · Yorumumdan kaynaklanan her türlü hukuki sorumluluğun tarafıma ait olduğunu,
    Bu formu gönderdiğimde kabul ediyorum.





    Diğer köşe yazıları

     Tüm Yazılar 
    • 8 Haziran 2015 Başkanlık Sistemi Tartışması Asıl Şimdi Başlamalıdır
    • 29 Mayıs 2015 Türkiyede Sistem Tartışması Bitmez
    • 19 Mayıs 2015 Demokrasi Yönünden Sistemler Farkı
    • 4 Mayıs 2015 3 Mayıs Türkçülük Bayramıydı
    • 1 Mayıs 2015 Amerikada Niçin Sistem Tartışması Yapılmaz?
    • 25 Nisan 2015 "Develeri Oynatmayın Beyler!"
    • 23 Nisan 2015 Cumhuriyet Mi Demokrasi Mi?
    • 21 Nisan 2015 Ermeni Meselesi Türkiye İçin Aşil Sendromu Olmamalıdır
    • 15 Nisan 2015 Osmanlı'da ve İran'da -Mezhep ve Devlet-
    • 11 Nisan 2015 Chp'nin İki Parmak Solundayız! (1946'lı Yıllar)
    • 10 Nisan 2015 Türkiyenin Siyasal Sistem Dönüşümleri (1923-1946 arası)
    • 8 Nisan 2015 Türkiyenin Siyasal Sistem Dönüşümleri (1)
    • 5 Nisan 2015 Savaşların Değişen Yüzü: Hibrit Savaşlar
    • 1 Nisan 2015 ABD Dünyanın Kontrolünü Kaybediyor Mu?
    • 28 Mart 2015 Yemen Üzerinden İranı Tartışmak
    • 26 Mart 2015 Başkanlık Sistemi mi?
    • 25 Mart 2015 Kumpaslı Mecazlar
    • 21 Mart 2015 Japonlar, Çocuklarına Hiroşima'yı ve Nagazaki'yi Niçin Gezdirir?
    • 19 Mart 2015 'Biz Anafartalara Bir Dar-ül Fünun (Üniversite) Gömdük'
    • 18 Mart 2015 Gençlerden Ecdada Mektup

    Yazarlar

    En Çok Okunan Haberler

    Şirket Haberleri ŞİRKET HABERLERİ


    Haber Sistemi altyapısı ile çalışmaktadır.
    6,317 µs