En Sıcak Konular

Aziz Dolu

Atabey
Aziz Dolu
30 Ocak 2014

Büyük Türk Şairi Genceli Nizami



Türk Dünyasının en büyük şairlerinden olan Nizamî 1141 yılında Kuzey Azerbaycan’ın, Gence vilâyetinde doğmuştur. Asıl adı Cemaleddin Ebu Muhammed İlyas bin Yusuf'tur. Genceli Nizamî (Nizami Gencevî) adıyla ünlenmiştir.

Eserlerinde memleketi Gence'ye olan sevgisi hemen göze çarpar. Leylâ ile Mecnun'u, mesnevi şeklinde yazan ilk şairlerdendir. Hamse ya da Beş Mücevher denilen eserleriyle meşhurdur.

Nizamî'nin 'Sırlar Hazinesi', 'Hüsrev ve Şirin', 'Leyla ve Mecnun', 'Yedi Güzel' ile İskendername adlı mesnevileri oldukça ünlüdür. Sırlar Hazinesi, Erzincan'daki Mengücekler hükümdarına ithâf edilmiştir. Yedi Güzel, Azerbaycan ve İran coğrafyasından izler taşır. Leyla ve Mecnun, Şirvanşahına ithâf edilmiştir. Hüsrev ve Şirin, adından da anlaşılacağı üzere Hüsrev ile Şirin arasında yaşanan aşkı anlatır. Eserde İldenizliler hükûmdarına, Selçuklu sultanına övgüler vardır. İskendername adlı "Şerefname" ve "İkbalname" olmak üzere iki bölümden meydana gelen eserde ise İskender Zülkarneyn anlatılmaktadır.

Eserlerinin önemli bir bölümünü, o dönemin şartları gereği Farsça yazan Genceli Nizamî Anadolu, Azerbaycan ve İran coğrafyasındaki edebiyatçıları ve edebiyat kültürünü oldukça etkilemiştir. Nizamî’den etkilenen şairlerden ilk akla gelenler Sadi Şirazî, Mevlana Celâleddin-i Rumî, Arif Erdebili, Ali Şir Nevaî, Abdurrahman Câmi ve diğerleridir. Eserleri başta Rusça olmak üzere çeşitli dillere çevrilmiştir.

Nizamî haksızlığa gelemeyen, insanî değerlere önem veren bir şair olarak sevgi, hürriyet vb. konuları işlemiştir. Türkçede kullanılan deyim ve atasözlerini şiirlerinde sıkça kullanmıştır.

Nizamî’nin Avrupa’da tanınması 17. Yüzyıldan itibaren başlamıştır. Fransız d'Erbelo, Nizamî ve eserlerini gündeme getiren ilk Batılı yazarlardandır. Sonrasında Baher, Braun, Levi... gibi yazarlar da eserlerinde Nizamî'ye yer vermişlerdir. Hatta 19. yüzyıl Almanya’sının en ünlü şairlerinden biri olan Heinrich Heinne “Almanya’nın dâhi şairleri var fakat Nizamî ile karşılaştırıldığında onlar kimdirler ki?” demek suretiyle Nizamî’nin ne kadar büyük bir şair olduğunu ortaya koymuştur.

Mehmet Emin Resulzâde, 'Azerbaycan Şairi Nizamî' (Ankara-1951) adlı eseriyle Nizamî'nin Türk Dünyasında tanınmasını ve hak ettiği değeri görmesini sağlamıştır.

Nizamî, memleketi olan Gence'de 1209 yılında vefat etmiş ve burada defnedilmiştir. Kalemle hasbıhâlımızı, büyük Türk şairi Genceli Nizamî'nin ünlü beyitlerinden biri ile bitiriyoruz:

   Zulümkârlık dağıtır, berbat eder ülkeyi

   Adâlet, saadetle âbâd eder ülkeyi

 

Aziz Dolu Atabey

http://azizdolu.blogcu.com/

 

 

Edebiyat ve Müzik

http://www.facebook.com/groups/edebiyat.muzik/

 



Bu yazı 301 defa okundu.






Yorumlar

 + Yorum Ekle 
    kapat

    Değerli okuyucumuz,
    Yazdığınız yorumlar editör denetiminden sonra onaylanır ve sitede yayınlanır.
    Yorum yazarken aşağıda maddeler halinde belirtilmiş hususları okumuş, anlamış, kabul etmiş sayılırsınız.
    · Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında açıkça suç olarak belirtilmiş konular için suçu ya da suçluyu övücü ifadeler kullanılamayağını,
    · Kişi ya da kurumlar için eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi ya da kurumlara karşı tehdit, saldırı ya da tahkir içerikli ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi veya kurumların telif haklarına konu olan fikir ve/veya sanat eserlerine ait hiçbir içerik yayınlanamayacağını,
    · Kişi veya kurumların ticari sırlarının ifşaı edilemeyeceğini,
    · Genel ahlaka aykırı söz, ifade ya da yakıştırmaların yapılamayacağını,
    · Yasal bir takip durumda, yorum tarih ve saati ile yorumu yazdığım cihaza ait IP numarasının adli makamlara iletileceğini,
    · Yorumumdan kaynaklanan her türlü hukuki sorumluluğun tarafıma ait olduğunu,
    Bu formu gönderdiğimde kabul ediyorum.





    Diğer köşe yazıları

     Tüm Yazılar 
    • 16 Temmuz 2017 Ömer Halisdemir
    • 5 Temmuz 2017 Musul; Nureddin Zengi'nin Yadig
    • 23 Mayıs 2017 Ra, Rab, Tanrı ve Türkler
    • 7 Mart 2017 Türkiyeyi Ve Dünyayı Anlamak
    • 14 Ocak 2017 Rainadan, Radikalizme
    • 1 Ocak 2017 İslam, İslamcılar ve Anarşizm
    • 22 Aralık 2016 Kurt Ulur, Vatan Kurtulur
    • 7 Aralık 2016 Şangay Bilmem Ne Kaçlısı
    • 20 Kasım 2016 Başkanlık Tartışmaları
    • 20 Kasım 2016 Fıratın İki Yakasını Bir Araya Getirmek
    • 7 Ekim 2016 Bir Meşrep Olarak Alevilik
    • 22 Eylül 2016 Piruz Dilenci; Güney Azerbaycanın Özgürlük Ateşini Harlayan Adam
    • 11 Eylül 2016 Bu da oldu; Atatürkün resmine sansür
    • 31 Ağustos 2016 Yüksekova İl Olmalı
    • 18 Ağustos 2016 Yapılandırma Ayarlarına Dönüş
    • 8 Temmuz 2016 Atatürk Türkiyesinden, Humeyninin İranına
    • 2 Temmuz 2016 Akıl ile vicdanın hasbıhali
    • 2 Temmuz 2016 Almanların Maskarası, Çerkezlerin Yüzkarası
    • 29 Mayıs 2016 Bir, Üç, Beş
    • 23 Mayıs 2016 Otizmliler, ille de AKP diyormuş

    Yazarlar

    En Çok Okunan Haberler


    Haber Sistemi altyapısı ile çalışmaktadır.
    7,205 µs